Kijk minimaal twee jaar vooruit bij werkgelegenheidsbeleid

Banen verdwijnen
Zowel het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs krijgt binnen enkele jaren in grote delen van het land te maken met een grote terugloop van het aantal leerlingen. Daarnaast wordt het onderwijs, met name in het kader van het Passend Onderwijs, geconfronteerd met een forse reductie in de bekostiging. De consequentie van deze bezuiniging alleen al is dat er ongeveer 5000 à 6000 banen zullen verdwijnen.

Door beide bovengenoemde ontwikkelingen dienen bestuur/management van onderwijsinstellingen waar het werkgelegenheidsbeleid wordt gehanteerd bijtijds met de centrales om tafel te gaan om te komen tot het vaststellen van een sociaal plan.

Werkgelegenheidsbeleid
In de cao voortgezet onderwijs is opgenomen dat voor alle besturen en scholen in het voortgezet onderwijs het werkgelegenheidsbeleid geldt.

In de cao primair onderwijs bestaat er ten aanzien van het ontslagbeleid een keuzemogelijkheid. Naast de regeling ontslagbeleid, waarbij personeelsleden gedurende een schooljaar in het r.d.d.f. (het risico dragende deel van de formatie) moeten zijn geplaatst voordat zij kunnen worden ontslagen bij zogenaamde formatieve frictie, kent ook het primair onderwijs de mogelijkheid van werkgelegenheidsbeleid.

Formatieve frictie houdt in dat de uitgaven voor personele verplichtingen hoger zijn dan de inkomsten op basis van het aantal leerlingen.

Wat houdt werkgelegenheidsbeleid nu eigenlijk in?
De doelstelling van werkgelegenheidsbeleid is behoud van werkgelegenheid. Voor werknemers met een dienstverband voor onbepaalde tijd geldt een werkgelegenheidsgarantie. Dat wil zeggen dat personeelsleden niet zo maar op basis van formatieve frictie kunnen worden ontslagen. Kan de werkgever de werkgelegenheidsgarantie niet meer handhaven, dan moet de werkgever in overleg met de centrales in het DGO een sociaal plan overeenkomen. Gedwongen ontslagen zijn niet eerder mogelijk dan twee jaar nadat met de centrales overeenstemming is bereikt over een sociaal plan.

Twee jaar vooruit
Het is daarom erg belangrijk dat bestuur/management bij het bepalen van de noodzakelijke formatie steeds ruim twee jaar vooruit kijken en, zo mogelijk, nog wat verder voor wat betreft het te verwachten aantal leerlingen.

Is er sprake van groei of stabilisatie van het aantal leerlingen of is er sprake van een (te verwachten) afname van het aantal leerlingen?

In het laatste geval dienen er bijtijds maatregelen te worden genomen om op enig moment over te kunnen gaan tot het noodzakelijk ontslag van één of meerdere personeelsleden.

Sociaal plan
Indien u ziet aankomen dat het aantal leerlingen op redelijk korte termijn (over 2 à 3 jaar) gaat teruglopen, dan dient u met de centrales om tafel te gaan zitten (DGO te voeren) om de omvang van de te verwachten problemen in kaart te brengen en een sociaal plan vast te stellen.

Het sociaal plan bestaat uit twee fasen. In de eerste fase worden, kort samengevat, een aantal stimulerende maatregelen genomen om het vertrek van personeelsleden te bevorderen en daarmee een dreigend ontslag af te wenden. In de tweede fase worden objectieve afvloeiingscriteria vastgesteld op basis waarvan personeelsleden kunnen worden aangewezen die als boventallig worden aangemerkt en voor ontslag in aanmerking komen. Daarnaast worden instrumenten ingezet ter voorkoming van gedwongen ontslag.

Advies
De Besturenraad heeft ervaring met het voeren van DGO, de verplichtingen die daarbij aan de orde zijn, de aanpak en werkwijze etc.

Indien u behoefte heeft aan deskundige advisering en begeleiding dan kunt u contact opnemen met mr Hans Bruggeman van de afdeling Advocaten en Juristen, T 0348 74 44 48, E hbruggeman@besturenraad.nl