Paul Boersma: de ouder als cliënt, participant, partner of pijler

Partnerschap
Van Bijsterveldt zet ouders op de agenda van de school. Zij volgt daarin een advies van de Onderwijsraad. Het gaat de minister om partnerschap van ouders in de educatie en in de opvoeding, waar school en ouders samen kunnen optrekken in het belang van het kind. Scholen kunnen met ouders wat betreft het partnerschap afspraken maken (al dan niet in de vorm van een contract).

Scholen zijn vanuit het perspectief van de minister een zaak van de overheid. De minister zal daarom in eerste instantie de scholen (en niet de ouders) moeten aanspreken. Zij moeten vorm geven aan de partnerschappen van school en ouders. Ouders weten dan wat van hen verwacht wordt. En scholen houden de regie, want niet alle vormen van ouderbetrokkenheid zijn goed voor de school.

Klant koning
Scholen zijn inmiddels ook maatschappelijke ondernemingen geworden. Ouders zijn dan min of meer een partij: consumenten, cliënten. Tot op zekere hoogte dus ook als klant koning. De school moet zich verantwoorden en houdt tevredenheidsonderzoeken. Ouders kunnen dienen als klankbord. Deze ontwikkeling leidt er soms toe dat er – vooral bij geschillen – naar juridische middelen wordt gegrepen, of dat ouders gaan winkelen. Toch zijn ouders in zo’n verhouding vaak de partij die zich wat onmachtig voelt.

Als maatschappelijke onderneming kan de school echter ook nieuwe diensten ontwikkelen gericht op ouders. In de voor- en vooral vroegschoolse opvang, in het bieden van ondersteuning van ouders in hun vooral pedagogische vragen (ouderpraatgroepen), in het wegwijs maken van allochtone ouders.

Participant
Ouders zijn soms ook participant van de school. Dan geven zij hun tijd en arbeidskracht om de school bij te staan in haar taak de kinderen/jongeren te scholen en te vormen. In formele zin hebben ouders daarin ook een positie (in de Ouderraad en de Medezeggenschapsraad). Maar veelal doen ze dat vrijwillig en informeel. Scholen die een beroep op ouders doen (in het vo bijvoorbeeld bij projecten en theatrale gebeurtenissen), doen dat vaak niet tevergeefs.

Pijler
Ouders kunnen ook een pijler zijn van de school. Dan verstaat de school zich als een gemeenschap. In het verleden waren vooral bijzondere scholen geworteld in een zingevend verband. De ontwikkeling in de richting van overheidsinstelling en maatschappelijke onderneming, en de individualisering (van ouders en ook van leraren) hebben dit aspect van school onder druk gezet.

Leer-leefgemeenschap
Bijzondere scholen zouden zich weer moeten uitvinden als een vorm van een leer-leefgemeenschap, waaraan ouders ook kunnen bijdragen. Zij kunnen met hun netwerken de school betrekken in een zingevend verband. Het is opvallend dat nu openbare scholen hier werk van proberen te maken, terwijl het vanouds een kracht was van het bijzonder onderwijs. Ouders zijn dan niet zozeer als ouders maar als betrokken burgers betrokken op de school. Scholen zouden ouders dan ook kunnen vragen wat zij kunnen betekenen om de school te verrijken met hun inbreng. Zoals scholen ook maatschappelijke organisaties (zoals kerken!) en bedrijven kunnen zien als pijlers, steunberen van de school.

Onderzoek
De Besturenraad verkent in de persoon van Paul Boersma in 2012 met scholen hoe zij ouderbetrokkenheid kunnen vormgeven. De Besturenraad focust dan vooral op de notie van de school als culturele- en waardengemeenschap en op de vorm van ouderbetrokkenheid die daarbij hoort: ouders die de school niet alleen als middel zien voor de scholing van hun kind, maar als een doel van leven en samenleven waaraan zij kunnen bijdragen.

Ouders doen er toe, niet zozeer als cliënt en niet enkel als partner, maar vooral als pijler. Als de school hen zo benadert dan zullen velen mogelijkheden zien om zich te engageren. Het is een vorm van pedagogisering van de samenleving – dienst aan de school dus.

Opdelven
Daar lag in het verleden de kracht van het bijzonder onderwijs. Dat moeten we weer opdelven.
Dan kan mogelijk weer terugkomen wat we in onze samenleving lijken kwijt te zijn. Namelijk dat we met elkaar cultuurdragers zijn. Wat zoveel betekent dat we allen ons weten aangesproken op de betekenis van school als leer- en vormingsinstelling, waaraan we allemaal kunnen bijdragen.